लेखन: राजेन्द्र ध्वज थापा – सह–प्राध्यापक एवं क्याम्पस प्रमुख, ग्रामीण आदर्श बहुमुखी क्याम्पस, नेपाल्टार, काठमाडौं प्रा. डा. रामकृष्ण दुलाल – सल्लाहकार, Health Readers (हाल: हेमर, जर्मनी) मधु पन्त – प्रमुख सम्पादक, Health Readers (जेठ १८, २०८३) परिचय: प्रभावकारी स्वास्थ्य प्रणालीले नागरिकलाई आवश्यक स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउनुका साथै रोग रोकथाम, स्वास्थ्य प्रवर्द्धन, आपतकालीन तयारी र सामाजिक…
स्पाइरिभा सास फेर्न सुधार गर्न प्रयोग हुने दीर्घकालीन (मेन्टेनेन्स) औषधि भए पनि, यो कर्टिकोस्टेरोइड (जसलाई सामान्यतया स्टेरोइड भनिन्छ) को तुलनामा पूर्ण रूपमा भिन्न औषधि वर्गमा पर्दछ। स्पाइरिभा के हो? स्पाइरिभा (टायोट्रोपियम) एउटा दीर्घ-क्रियाशील मस्करिनिक प्रतिपक्षी (LAMA) हो, जसलाई दीर्घ-क्रियाशील एन्टिकोलिनर्जिक ब्रोन्कोडाइलेटर (वायुमार्ग फैलाउने औषधि) पनि भनिन्छ। स्टेरोइडले प्रतिरक्षा प्रणालीलाई लक्षित गर्छ भने स्पाइरिभाले तपाईंको वायुमार्गको…
कम्प्युटराइज्ड टोमोग्राफी (CT) वा कम्प्युटराइज्ड एक्सियल टोमोग्राफी (CAT) स्क्यानले धेरै एक्स-रेहरूबाट प्राप्त तथ्यांकलाई संयोजन गरी शरीरभित्रका संरचनाहरूको विस्तृत तस्वीर तयार गर्दछ। क्याट स्क्यानको प्रयोग विश्वभरका अस्पतालहरूमा व्यापक रूपमा गरिन्छ। सीटी स्क्यानले शरीरको एउटा ‘टुक्रा’ वा खण्डको द्वि-आयामी (२-डी) तस्वीर उत्पादन गर्छ, तर यसको तथ्यांकलाई त्रि-आयामी (३-डी) तस्वीर निर्माण गर्न पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ (विश्वसनीय स्रोत)।…
कुनै पनि चिनीको विकल्प (सुगर सब्स्टिट्यूट) स्वास्थ्यका लागि ‘राम्रो’ हो वा होइन भन्ने कुरा त्यो विकल्पको प्रकार, तपाईंले कति मात्रामा सेवन गर्नुहुन्छ र तपाईंको व्यक्तिगत स्वास्थ्य लक्ष्यमा निर्भर गर्दछ। यी विकल्पहरू क्यालोरी घटाउन र रगतमा ग्लुकोजको स्तर नियन्त्रण गर्न उपयोगी साधन हुन्। तथापि, हालैका अनुसन्धानहरूले तिनीहरूको दीर्घकालीन प्रभाव निकै फरक–फरक हुन सक्ने देखाएका छन्। तल…
नेपाल हाल उच्च रोगजनक एभियन इन्फ्लुएन्जा (HPAI), विशेषगरी एच५एन१ (H5N1) र एच९एन२ (H9N2) उपप्रकारहरूको गम्भीर पुनरुत्थानको सामना गरिरहेको छ। यी भाइरसहरूले देशको कुखुरा व्यवसाय (पोल्ट्री उद्योग) लाई ठूलो आर्थिक क्षति पुर्याइरहेका छन् भने अर्कोतर्फ यसले जुनोटिक (पशुबाट मानवमा सर्ने) गम्भीर जोखिम समेत खडा गरेको छ। विश्वव्यापी तथ्यांक अनुसार मानवमा यसको संक्रमण भएमा मृत्युदर लगभग ६०%…
मिर्गौलाको संक्रमण (पाइलोनेफ्राइटिस) निकै गम्भीर स्वास्थ्य समस्या हो। यसको उपचारका लागि डाक्टरले दिएको एन्टिबायोटिकको पूरा कोर्स खानु अनिवार्य छ—घरेलु उपायले मात्र यो संक्रमण निको हुँदैन। तर, उपचारसँगै केही सरल उपाय अपनाउँदा लक्षण कम गर्न र छिटो निको हुन सहयोग पुग्छ। कहिले डाक्टरकहाँ जाने? यी लक्षण देखिएमा ढिला नगरी अस्पताल जानुहोस्: १०३°F (३९.४°C) भन्दा बढी ज्वरो…
भ्यास्कुलोप्याथी (Vasculopathy) भन्नाले धमनी (Arteries), शिरा (Veins), र लिम्फ वाहिकाहरू (Lymph vessels) लगायत रक्तसञ्चार प्रणालीलाई असर गर्ने कुनै पनि अवस्थालाई बुझाउँछ। यसका प्रकार, कारण, लक्षण र उपचारको विस्तृत विवरण तल दिइएको छ: नशा सम्बन्धी रोगका प्रकारहरू रक्तनलीको प्रकार र समस्याको प्रकृति अनुसार यी रोगहरूलाई निम्नानुसार वर्गीकरण गरिएको छ: पेरिफेरल आर्टरी डिजिज (PAD): यो एउठा आम…
