स्वास्थ्य – Health Readers

कुनै पनि चिनीको विकल्प (सुगर सब्स्टिट्यूट) स्वास्थ्यका लागि ‘राम्रो’ हो वा होइन भन्ने कुरा त्यो विकल्पको प्रकार, तपाईंले कति मात्रामा सेवन गर्नुहुन्छ र तपाईंको व्यक्तिगत स्वास्थ्य लक्ष्यमा निर्भर गर्दछ। यी विकल्पहरू क्यालोरी घटाउन र रगतमा ग्लुकोजको स्तर नियन्त्रण गर्न उपयोगी साधन हुन्। तथापि, हालैका अनुसन्धानहरूले तिनीहरूको दीर्घकालीन प्रभाव निकै फरक–फरक हुन सक्ने देखाएका छन्। तल…

नेपाल हाल उच्च रोगजनक एभियन इन्फ्लुएन्जा (HPAI), विशेषगरी एच५एन१ (H5N1) र एच९एन२ (H9N2) उपप्रकारहरूको गम्भीर पुनरुत्थानको सामना गरिरहेको छ। यी भाइरसहरूले देशको कुखुरा व्यवसाय (पोल्ट्री उद्योग) लाई ठूलो आर्थिक क्षति पुर्‍याइरहेका छन् भने अर्कोतर्फ यसले जुनोटिक (पशुबाट मानवमा सर्ने) गम्भीर जोखिम समेत खडा गरेको छ। विश्वव्यापी तथ्यांक अनुसार मानवमा यसको संक्रमण भएमा मृत्युदर लगभग ६०%…

मिर्गौलाको संक्रमण (पाइलोनेफ्राइटिस) निकै गम्भीर स्वास्थ्य समस्या हो। यसको उपचारका लागि डाक्टरले दिएको एन्टिबायोटिकको पूरा कोर्स खानु अनिवार्य छ—घरेलु उपायले मात्र यो संक्रमण निको हुँदैन। तर, उपचारसँगै केही सरल उपाय अपनाउँदा लक्षण कम गर्न र छिटो निको हुन सहयोग पुग्छ। कहिले डाक्टरकहाँ जाने? यी लक्षण देखिएमा ढिला नगरी अस्पताल जानुहोस्: १०३°F (३९.४°C) भन्दा बढी ज्वरो…

भ्यास्कुलोप्याथी (Vasculopathy) भन्नाले धमनी (Arteries), शिरा (Veins), र लिम्फ वाहिकाहरू (Lymph vessels) लगायत रक्तसञ्चार प्रणालीलाई असर गर्ने कुनै पनि अवस्थालाई बुझाउँछ। यसका प्रकार, कारण, लक्षण र उपचारको विस्तृत विवरण तल दिइएको छ: नशा सम्बन्धी रोगका प्रकारहरू रक्तनलीको प्रकार र समस्याको प्रकृति अनुसार यी रोगहरूलाई निम्नानुसार वर्गीकरण गरिएको छ: पेरिफेरल आर्टरी डिजिज (PAD): यो एउठा आम…

बढ्दो उमेरसँगै हड्डीको घनत्व (Bone Density) र द्रव्यमान (Mass) घट्नु एक प्राकृतिक प्रक्रिया हो। यसले गर्दा हड्डीहरू मसिना र छिद्रयुक्त (Porous) बन्दै जान्छन्, जसका कारण वृद्धवृद्धाहरू लड्ने र हड्डी भाँचिने (Fracture) जोखिम उच्च हुन्छ। विशेष गरी महिलाहरूमा रजोनिवृत्ति (Menopause) पछि हर्मोनल परिवर्तनका कारण हड्डीको क्षति तीव्र रूपमा बढ्छ। विश्वभर अनजानमा हुने चोटपटक र मृत्युको दोस्रो…

हाम्रो शरीरको उमेर बढ्दै जाँदा मस्तिष्कको संरचना र यसको कार्यप्रणालीमा पनि प्राकृतिक रूपमै परिवर्तनहरू आउँछन्। हालै PLOS One जर्नलमा प्रकाशित एक नयाँ अध्ययनले रगतको प्लाज्मामा भिटामिन ‘सी’ को मात्रा कम हुँदा, उमेर बढ्दै गएका मानिसहरूको मस्तिष्कमा ग्रे म्याटर (Grey Matter) को मात्रा र कनेक्टिभिटी (सम्पर्क क्षमता) घट्ने देखाएको छ। ग्रे म्याटर भनेको के हो? यो…

घाँटी दुख्नु वा कहिलेकाहीँ कान दुख्नु धेरैजसो अवस्थामा ठूलो चिन्ताको विषय हुँदैन। सामान्य रुघाखोकी, हल्का संक्रमण, वा दाँतसम्बन्धी समस्या—यस्तै कारणहरू प्रायः भेटिन्छन्। केही दिन औषधि खाएपछि समस्या ठीक पनि हुन्छ, र जीवन फेरि सामान्य चल्छ। तर समस्या तब सुरु हुन्छ जब दुखाइ लामो समयसम्म जान मान्दैन। हप्ता होइन, महिनौँ बित्छ। औषधिले खासै काम गर्दैन। विभिन्न…

धेरै युवा भेपलाई केवल ‘स्वादिलो पानीको बाफ’ मात्र ठान्छन् र यसलाई हानिरहित सम्झन्छन्। तर, यो एउटा गम्भीर र खतरनाक भ्रम हो। फेसन र ‘कूल’ देखिने बहानामा आफ्नो अमूल्य स्वास्थ्य कति जोखिममा परिरहेको छ? जान्नुहोस् यी तीता तथ्यहरू: भेप किन स्वास्थ्यका लागि हानिकारक छ? १. निकोटिनको कडा लत र मस्तिष्कमा असर भ्रम र यथार्थ: ‘निकोटिन रहित’…

नाकबाट रगत बग्ने अवस्थालाई चिकित्सकीय भाषामा “एपिस्टाक्सिस (Epistaxis)”भनिन्छ। यो समस्या सबै उमेर समूहमा देखिन सक्छ, विशेषगरी बालबालिका र वृद्धहरूमा बढी सामान्य हुन्छ। धेरैजसो अवस्थामा यो सामान्य र अस्थायी हुन्छ, तर कहिलेकाहीँ गम्भीर स्वास्थ्य समस्याको संकेत पनि हुन सक्छ। त्यसैले यसको कारण, प्राथमिक उपचार र रोकथामबारे जानकारी हुनु आवश्यक छ। नाक किन सजिलै रगत बग्छ? नाकभित्रको…