के घरेलु उपायहरूले मिर्गौलाको संक्रमणमा मद्दत गर्छन्

मिर्गौलाको संक्रमण (पाइलोनेफ्राइटिस) निकै गम्भीर स्वास्थ्य समस्या हो। यसको उपचारका लागि डाक्टरले दिएको एन्टिबायोटिकको पूरा कोर्स खानु अनिवार्य छ—घरेलु उपायले मात्र यो संक्रमण निको हुँदैन। तर, उपचारसँगै केही सरल उपाय अपनाउँदा लक्षण कम गर्न र छिटो निको हुन सहयोग पुग्छ।

कहिले डाक्टरकहाँ जाने?

यी लक्षण देखिएमा ढिला नगरी अस्पताल जानुहोस्:

• १०३°F (३९.४°C) भन्दा बढी ज्वरो आएमा
• पिसाबमा रगत वा पीप देखिएमा
• खान/पानी पनि नअडिने गरी बान्ता भएमा
• पिसाब गर्दा तीव्र पोल्ने, कोखा वा ढाड दुख्ने, पिसाबमा गन्ध आउने जस्ता लक्षण बढ्दै गएमा
• पहिल्यै मिर्गौलाको समस्या वा ढुङ्गा (पत्थरी) भएमा

यदि सामान्य पिसाबको संक्रमणको औषधी खाँदै गर्दा पनि लक्षण बिग्रियो भने, संक्रमण मिर्गौलासम्म पुगेको हुन सक्छ—तुरुन्त चिकित्सकलाई देखाउनुहोस्।

मिर्गौलाको संक्रमण के हो?

मिर्गौलामा ब्याक्टेरिया जम्मा भई सुन्निने र क्षति पुर्याउने अवस्थालाई पाइलोनेफ्राइटिस भनिन्छ। यो मूत्रनलीको संक्रमण (युटिआइ) मध्ये सबैभन्दा गम्भीर हो, किनभने यसले मिर्गौलालाई स्थायी नोक्सान गर्न सक्छ र रगतको माध्यमबाट शरीरभर फैलन सक्छ। ब्ल्याडर वा पिसाब नलीको संक्रमणभन्दा यो ज्यादै जोखिमपूर्ण छ।

घरेलु उपायहरू—लक्षण कम गर्न सहायक मात्र

तलका उपायहरूले औषधीको काम गर्दैनन्, तर शरीरलाई संक्रमणसँग लड्न मद्दत पुर्याउँछन्:

• प्रशस्त पानी पिउनुहोस् – ब्याक्टेरिया बाहिर निकाल्न दिनभरि ६–८ गिलास (करिब २ लिटर) पानी पिउनुहोस्। (यदि पहिल्यै मिर्गौलाको काम कम भएको छ भने, डाक्टरले तोकेको मात्रा मात्र पिउनुहोस्।)
• क्र्यानबेरीको जुस – केही अध्ययनहरूले मूत्रनलीमा ब्याक्टेरिया टाँसिन नदिन यो जुसले सहयोग गर्ने देखाएका छन्, विशेष गरी बारम्बार संक्रमण हुने महिलाहरूमा।
• तातोले सेक्नुहोस् – कोखा वा ढाड दुखेको ठाउँमा तातो पानीको बोतल वा तातो कपडा बेरेर १०–१५ मिनेट सेक्नुहोस्। छाला नपोलोस् भन्ने सावधानी राख्नुहोस्।
• पूरै आराम गर्नुहोस् – शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन पर्याप्त निद्रा र आराम अत्यावश्यक छ।
• ग्रीन टी – प्रयोगशाला अध्ययनले यसमा जीवाणुनाशक गुण हुने देखाए पनि यसले औषधीको स्थान लिन सक्दैन।

(कुनै पनि जडीबुटी वा सप्लिमेन्ट लिनुअघि डाक्टरलाई सोध्नुहोस्, किनभने यसले एन्टिबायोटिकसँग प्रतिक्रिया गर्न सक्छ।)

औषधीय उपचार—मुख्य आधार

• डाक्टरले संक्रमणको गम्भीरता अनुसार एन्टिबायोटिक चक्की वा नसामार्फत (आइभी) औषधी दिन्छन्।
• आफू निको भए पनि डाक्टरले तोकेको एन्टिबायोटिकको पूरा कोर्स सक्नुहोस्। बीचमै छोड्नु भनेको बाँकी ब्याक्टेरियालाई बलियो बनाउनु हो, जसले पछि झन् गाह्रो संक्रमण निम्त्याउँछ।

बारम्बार संक्रमण भएमा :

यदि पटकपटक मिर्गौलामा संक्रमण हुन्छ भने, त्यसको जराको कारण खोज्नुपर्छ:

• पुरुषहरूमा प्रोस्टेट बढेको (पिसाबको बाटो अवरुद्ध गरी ब्याक्टेरिया जम्मा गराउँछ)
• मिर्गौलामा ढुङ्गा (पत्थरी) भएको
• अन्य संरचनात्मक समस्या

यस्ता अवस्थामा शल्यक्रिया वा विशेष उपचार आवश्यक पर्न सक्छ।

निष्कर्ष:

मिर्गौलाको संक्रमण घरेलु उपायले मात्र निको पार्ने प्रयास कहिल्यै नगर्नुहोस्। यसले अवस्था झनै बिग्रन्छ र मिर्गौला फेलसम्म पुर्याउन सक्छ।

पहिलो काम—चिकित्सकलाई देखाउने र एन्टिबायोटिक थाल्ने। घरेलु उपायहरू (पानी, आराम, तातोसेक) केवल औषधीको सहायक र आफूलाई सहज महसुस गराउने माध्यम हुन्। समयमै उपचार गराउँदा मिर्गौला सुरक्षित रहन्छ।

मेरिना गुरुङ, RN

हाल: यु. के.