क्यान्सर पछि दीर्घायु हुन सक्छ -यी ७ मुटु-स्वस्थ आदतहरू

निश्चित रणनीति तथा जीवनशैलीका आदतहरू मुटु रोग र मृत्युको जोखिम कम गर्नसँग जोडिएका छन्।

निदान र उपचारमा प्रगतिसँगै, अहिले पहिलेभन्दा धेरै मानिसहरू क्यान्सरबाट बचिरहेका छन्।

तर, क्यान्सर उपचारपछि दीर्घकालीन स्वास्थ्य समस्याहरूले व्यक्तिको दीर्घायुमा असर पार्न सक्छ।

नयाँ अनुसन्धानले पत्ता लगाएको छ कि क्यान्सरबाट बचेका व्यक्तिहरूले मुटु-स्वस्थ जीवनशैली अपनाउँदा लामो समय जिउनको सम्भावना बढाउन सक्छन्।

अध्ययनले सुझाव दिएको छ कि शारीरिक रूपमा सक्रिय रहने, सन्तुलित आहार लिने र धूम्रपान छोड्ने लगायतका सात आदतहरूले न केवल व्यक्तिको सम्पूर्ण मृत्युको जोखिम ३८% ले कम गर्छन्, बरु क्यान्सरबाट मृत्युको जोखिम पनि घटाउँछन्।

क्यान्सरको प्रकार, निदान गरिएको चरण र देशको स्वास्थ्य सेवा प्रणालीमा निर्भर गर्दै क्यान्सरबाट बच्ने दर फरक फरक हुन्छ। तर समग्रमा, पहिले भन्दा अहिले धेरै मानिसहरू क्यान्सरबाट बचिरहेका छन्।

निदान र उपचारपछि, मानिसहरूमा केही दीर्घकालीन स्वास्थ्य प्रभावहरू देखा पर्न सक्छन्, जसले उनीहरूको दीर्घायुमा असर पार्न सक्छ।

इटलीबाट भएको नयाँ अनुसन्धानले पत्ता लगाएको छ कि नियमित व्यायाम गर्ने, स्वस्थ र सन्तुलित आहार लिने, धूम्रपान नगर्ने र शरीरको तौल तथा रक्तचाप नियन्त्रणमा राख्ने स्वस्थ जीवनशैली अपनाउने मानिसहरूले लामो समय जिउनको सम्भावना ठूलो मात्रामा सुधार गर्न सक्छन्।

युरोपेली हार्ट जर्नलमा प्रकाशित अध्ययनले पत्ता लगाएको छ कि हृदय स्वास्थ्यको लागि फाइदाजनक आदतहरूले क्यान्सरबाट मृत्युको जोखिम साथै क्यान्सरबाट बचेका व्यक्तिहरूमा सम्पूर्ण मृत्युको जोखिम ३८% सम्म घटाउन सक्छ।

“यस अध्ययनका नतीजाहरू सहज अर्थपूर्ण छन् — स्वस्थ आदतहरू अपनाउने मानिसहरू, क्यान्सरबाट बचेका हुनुस् वा नहुनुस्, लामो समय जिउँछन्। यी नतीजाले प्रोत्साहन दिनुपर्छ कि स्वस्थ आदतहरूको दीर्घायु प्रति समान लाभ क्यान्सरबाट बचेका र क्यान्सर नभएका दुवै प्रकारका व्यक्तिहरूमा लागू हुन्छ।”

मुटु स्वास्थ्यका लागि सात आदतहरू (Life’s Simple 7 – LS7):

१. धूम्रपान छोड्नुहोस्

२. राम्रो खानुहोस्

३. सक्रिय हुनुहोस्

४. तौल घटाउनुहोस्

५. रक्तचाप व्यवस्थापन गर्नुहोस्

६. कोलेस्टेरोल नियन्त्रण गर्नुहोस्

७. रक्तशर्करा कम गर्नुहोस्

यस अध्ययनमा, अनुसन्धानकर्ताहरूले LS7 ले क्यान्सरबाट बचेका व्यक्तिहरूमा मृत्युदरलाई कसरी प्रभावित गर्छ भन्ने कुरा खोजे।

स्वस्थ जीवनशैलीको मूल्याङ्कन

अनुसन्धानकर्ताहरूले इटालियन कोहोर्ट अध्ययन ‘मोली-सानी’ अध्ययनबाट क्यान्सरबाट बचेका व्यक्तिहरूको अनुगमन गरे। यस अध्ययनले क्रनिक-अपघटन रोगहरू, विशेष गरी क्यान्सर र हृदय रोगहरूसँग जोडिएका वातावरणीय, आनुवंशिक र जैव-आणविक जोखिम कारकहरूको मूल्याङ्कन गर्दछ।

मोली-सानी अध्ययनका २४,३२५ मानिसहरूमध्यबाट, अनुसन्धानकर्ताहरूले ८४९ जना क्यान्सरबाट बचेका व्यक्तिहरू पहिचान गरे। यीमध्ये, ७७९ जनासँग अन्तिम विश्लेषणको लागि पर्याप्त डाटा थियो।

क्यान्सरको इतिहास, जनसांख्यिकीय विशेषताहरू, आहार, स्वास्थ्य व्यवहार, चिकित्सा इतिहास (हृदय रोग, मधुमेह, उच्च रक्तचाप र उच्च कोलेस्टेरोल सहित) र औषधि प्रयोगको डाटा संकलन गर्न उनीहरूले प्रतिभागीहरूसँग अन्तर्वार्ता गरे।

सुरुमा, प्रतिभागीहरूको औसत उमेर ६२.६ वर्ष थियो। अनुसन्धानकर्ताहरूले सात स्वास्थ्य मापदण्डहरू — धूम्रपानको स्थिति, शारीरिक गतिविधि, आहार, बीएमआई, रक्तचाप, कुल कोलेस्टेरोल र रक्त ग्लुकोज — मा अंक प्रदान गरी प्रतिभागीहरूको LS7 स्कोर गणना गरे। प्रत्येक मापदण्डको लागि, उनीहरूले ० देखि २ सम्मको रेटिंग दिए, जहाँ २ ले आदर्श स्वास्थ्यलाई जनाउँछ। उत्कृष्ट हृदय स्वास्थ्यको लागि अधिकतम १४ अंक प्राप्त गर्नुपर्ने थियो।

त्यसपछि उनीहरूले हृदय स्वास्थ्यको लागि प्रतिभागीहरूलाई ३ श्रेणीमा विभाजन गरे:

निम्न: ०-६

मध्यम: ७-९

आदर्श: १०-१४

क्यान्सरबाट बचेका व्यक्तिहरूको लागि कुन स्वस्थ आदतहरूले दीर्घायु सुधार्छ?

“अध्ययनका नतीजाहरूले सुझाव दिन्छ कि क्यान्सरबाट बचेका व्यक्तिहरूले परिवर्तन योग्य जीवनशैली कारकहरूमा ध्यान केन्द्रित गरेर उनीहरूको दीर्घकालीन बचाव क्षमता ठूलो मात्रामा सुधार गर्न सक्छन्। मुख्य सिफारिसहरूमा समावेश छ: धूम्रपानबाट टाढा रहने, नियमित शारीरिक गतिविधिमा संलग्न हुने, भूमध्य आहार जस्तै सन्तुलित आहार पालना गर्ने, स्वस्थ तौल कायम राख्ने, र रक्तचाप, कोलेस्टेरोल र ग्लुकोज तहहरूको निगरानी गर्ने। यी सामान्य हृदय स्वास्थ्य उपायहरू भए तापनि, हाम्रो अध्ययनले सुझाव दिन्छ कि यीले क्यान्सरको नतीजाको लागि पनि फाइदा दिन्छ।”

समग्रमा, क्यान्सरबाट बचेका २८.६% व्यक्तिहरूलाई उनीहरूको LS7 स्कोरमा ‘निम्न’, ५१.४% लाई ‘मध्यम’ र २०.०% लाई ‘आदर्श’ को रूपमा वर्गीकृत गरिएको थियो।

समग्र स्कोर भित्र, आधा भन्दा बढी प्रतिभागीहरूले धूम्रपान, शारीरिक गतिविधि र रक्त ग्लुकोज तहका लागि आदर्श स्कोर हासिल गरे।

१४.६ वर्षको मध्यकालीन अनुगमनमा, २६९ जना मानिसहरूको मृत्यु भयो, जसमध्ये ६७ जनाको हृदय रोगबाट, १४१ जनाको क्यान्सरबाट र ५४ जनाको अन्य कारणबाट मृत्यु भयो।

LS7 मा ‘निम्न’ स्कोरको तुलनामा, ‘मध्यम’ र ‘आदर्श’ LS7 मापदण्डहरू क्रमशः सम्पूर्ण कारणबाट मृत्यु २६% र ३८% ले कम गर्नसँग सम्बन्धित थिए। यसबाहेक, LS7 मा प्रत्येक १-अंकको वृद्धि क्यान्सरबाट मृत्यु १०% ले घटाउँछ।

क्यान्सर पछि जीवन प्रत्याशा सुधार

क्यान्सर र हृदय रोग दुवैले समान जोखिम कारकहरू बाँडेका छन्।

“हृदय रोग र क्यान्सरले सूजन, मोटापा, शारीरिक निष्क्रियता, खराब आहार र धूम्रपान लगायत धेरै साझा जोखिम कारकहरू बाँड्छन्। यी कारकहरूले दीर्घकालीन सूजन, हर्मोनल व्यवस्थामा गडबडी र ओक्सिडेटिभ तनाव जस्ता ओभरल्यापिङ जैविक मार्गहरू मार्फत रोगको प्रगतिलाई बढाउन सक्छन्। दीर्घकालीन बचावको लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा स्वस्थ व्यवहार, आहार, व्यायाम, धूम्रपानबाट परिहार र अन्य जीवनशैली कारकहरूको समग्र प्रक्रिया हो।”

“स्वस्थ आदतहरूले स्वास्थ्यका सबै पक्षहरू ओगट्नुपर्छ। एक स्वास्थ्य श्रेणीमा सकारात्मक वा नकारात्मक आदतहरूले अन्य क्षेत्रहरूमा स्वस्थ आदतहरू कायम राख्न र पोषण गर्ने सम्भावनामा प्रत्यक्ष असर पार्छ।”

“स्वास्थ्य व्यवहारको सम्पूर्ण श्रेणीलाई उपेक्षा गर्नु समग्र स्वास्थ्यको लागि विनाशकारी हुन सक्छ। उदाहरणको लागि, तपाईंले खाने आहारले तपाईंले धूम्रपान गर्ने प्रतिदिनको १ प्याक चुरोटको विरुद्ध कुनै मौका पाउँदैन वा — यदि तपाईंले आफ्नो स्क्रिन समय सीमित नगरेर १ घण्टा निद गुमाउनुभयो भने, जिम जानको लागि तपाईं कति प्रेरित हुनुहुन्छ?”

– मेरिना जोशी, आर एन 

हाल: युनाइटेड किंगडम