*डा. सुमन भट्टराई दौरा र मिर्गीबारे आम मानिसमा विभिन्न भ्रम र मिथ्याहरू व्याप्त छन्। यो लेखले यी दुई अवस्थाबारे वैज्ञानिक तथ्य र व्यवहारिक जानकारी दिने उद्देश्य राखेको छ। दौरा (Seizure) भनेको के हो? दौरा मस्तिष्कमा हुने एक क्षणिक घटना हो। यो मस्तिष्कका कोषहरू (neurons) मा अचानक र अत्यधिक मात्रामा हुने विद्युतीय गतिविधि (electrical discharge) को…
–पी. समर डिस्क डिसिकेशन मेरुदण्डको हड्डीहरू (vertebrae) बीचका डिस्कहरूमा रहेको तरल पदार्थ सुक्ने प्रक्रिया हो। यसले डिस्कहरूलाई पातलो र कम लचिलो बनाउँछ। यो समस्या उमेर बढ्दै जाँदा सामान्य रूपमा देखिन्छ, तर युवाहरूमा पनि यो हुन सक्छ। हाम्रो मेरुदण्डमा २३ वटा ससाना डिस्क हुन्छन्, जसले मेरुदण्डका हड्डीहरूलाई जोड्छ र हिँडडुल गर्दा वा अन्य शारीरिक गतिविधि…
*डा. श्रीकृष्ण श्रेष्ठ निमोनिया फोक्सोको गम्भीर संक्रमण हो र यो बालबालिकाको मृत्युको एक प्रमुख कारण पनि हो। यो फोक्सोमा रहेका साना हावाका थैलीहरूमा तरल पदार्थ वा पिप भरिएर श्वास फेर्न गाह्रो हुँदा हुन्छ। निमोनियाका कारणहरू के हुन्? निमोनिया सामान्यतया हामीले सास फेर्दा भित्र जाने भाइरस र ब्याक्टेरिया जस्ता कीटाणुहरूले गर्दा हुन्छ। यसका सामान्य कारणहरू निम्न…
–पी समर नेपाली विद्यार्थीहरूको समग्र विकासका लागि स्वास्थ्य शिक्षा एक अपरिहार्य विषय हो। यसले उनीहरूको शारीरिक, मानसिक, सामाजिक, र शैक्षिक पक्षमा गहिरो प्रभाव पार्छ। स्वस्थ विद्यार्थी नै राष्ट्रका भविष्यका आधार हुन् भन्ने तथ्यलाई मध्यनजर गर्दै, स्वास्थ्य शिक्षालाई विद्यालय, परिवार, र समाजको संयुक्त प्रयासबाट अगाडि बढाउनु जरुरी छ। “स्वास्थ्य नै धन हो” भन्ने सिद्धान्तलाई नेपाली शिक्षा…
सुमी पासा: हुन त बच्चा हुने सपना गर्दा रमाइलो लाग्छ, तर जब बच्चा किशोरावस्थामा पुग्छ, कहिलेकाहीँ लाग्छ, “अहिले त मैले सकें!” एउटा रिसाउने, आँखा घुमाउने, जीउ बिगार्ने बच्चा हामीसंग हुन्छ जसले हामीले गरेको वा भनेको हरेक कुरामा आपत्ति जनाउँछ। साँच्चै, कठिन हुन्छ। किन यस्तो हुन्छ त? (हामीले बुझ्नुपर्छ) हो, यो उनीहरूको मुड बदलिनु सामान्य हो।…
अल्सरेटिभ कोलाइटिस (UC) एउटा यस्तो रोग हो जसले ठूलो आन्द्रा (कोलन) को भित्री तहमा सूजन र घाउहरू (अल्सर) बनाउँछ। यो एक प्रकारको इन्फ्लामेटरी बाउल डिजिज (IBD) हो। नेपालमा यो रोगको बारेमा कमै मानिसलाई थाहा छ, तर यसको समस्या भने बढ्दो छ। यो एक पुरानो रोग हो जसको पूर्ण उपचार छैन, तर यसलाई सही ढंगले…
सुमी पासा: यदि तपाईंलाई नजिकको चीजहरू हेर्न, जस्तै फोन चलाउन, किताब पढ्न वा रेस्टुरेन्टको मेनु हेर्न गाह्रो भइरहेको छ भने, तपाईंलाई प्रेसबायोपिया हुन सक्छ। यो उमेरसँगै आँखामा आउने एक सामान्य समस्या हो। यसको उपचारका लागि पढ्ने चस्मा लगाउनु वा बाइफोकल लेन्स प्रयोग गर्नु परम्परागत उपाय हुन्, तर अब एउटा नयाँ र सुविधाजनक विकल्प पनि उपलब्ध…
*कार्ली क्यासेला वैज्ञानिकहरूका अनुसार एक प्राचीन हत्यारा द्रुत गतिमा एन्टिबायोटिक प्रतिरोधी बन्दैछ, साल्मोनेला एन्टरिका एस टाइफी। (माइक्रोबेराइटर/विकिमीडिया कमन्स/सीसी बाइ एसए ४.०) सहस्राब्दीदेखि मानिसहरूलाई सताउँदै आएको भए तापनि , आज विकसित देशहरूमा टाइफाइड ज्वरोलाई विरलै मानिन्छ। तर यो प्राचीन खतरा हाम्रो आधुनिक संसारमा अझै पनि धेरै खतराको रूपमा रहेको छ। २०२२ मा प्रकाशित अनुसन्धान अनुसार, टाइफाइड…
