अनुहारको असमानताको बारेमा जान्नुपर्ने कुरा
अनुहारको असमानताले अनुहारको दुवैतर्फ विशेषताहरू पूर्ण रूपमा एक अर्कासँग नमिल्ने अवस्थालाई वर्णन गर्दछ। यो उमेर बढ्नु, चोटपटक, र जीवनशैली छनोटहरू जस्ता विभिन्न कारणले हुन सक्छ।
अनुहारको दुवैपट्टि पूर्ण रूपमा एक अर्कासँग नमिल्ने विशेषताहरू हुनुलाई असमानता भनिन्छ। असमान अनुहार हुनु एक सामान्य मानवीय विशेषता हो। लगभग सबैमा केही न केही हदसम्म अनुहारको असमानता हुन्छ।
सामान्य जनसंख्यामा हल्का अनुहारको असमानता धेरै सामान्य छ र यसलाई कुनै विकारको सट्टा एक सामान्य जैविक भिन्नताको रूपमा लिइन्छ।
कसै-कसैमा अरूको तुलनामा बढी देखिने गरी असमानता हुन सक्छ। उमेर बढ्नु, चोटपटक, र धूम्रपान वा घाममा धेरै बस्नु जस्ता जीवनशैली छनोटहरूले असमानतामा योगदान पुर्याउन सक्छन्। यदि कसैको अनुहार सधैंदेखि असमान छ भने, चिन्ताको कुनै कारण छैन।
यद्यपि, नयाँ र देखिने गरी अनुहारको असमानता देखा पर्नु स्ट्रोक वा बेल्स पाल्सी जस्ता गम्भीर अन्तर्निहित अवस्थाको संकेत हुन सक्छ।
अनुहारको असमानताका सम्भावित कारणहरू, साथै उपचार र घरेलु उपायहरू बारे थप जान्नको लागि आगाडि पढ्नुहोस्।
कारणहरू
आनुवंशिकीले व्यक्तिको अनुहारको आकार निर्धारण गर्न मद्दत गर्दछ।
अनुहारको असमानताका सम्भावित कारणहरू निम्न हुन सक्छन्:
- आनुवंशिकी: कहिलेकाँही असमान अनुहार व्यक्तिको आनुवंशिकीको परिणाम हुन्छ। असमान विशेषता भएका व्यक्तिहरूले आफ्नो परिवारका अन्य सदस्यहरूमा पनि यस्तै विशेषता देख्न सक्छन्।
क्लेफ्ट लिप एन्ड प्यालेट (ओठ र मुखको टालो चिरिने) जस्ता केही आनुवंशिक स्वास्थ्य अवस्थाले अनुहारको असमानता निम्त्याउन सक्छ।
- उमेर बढ्नु: सन् २०१८ मा लगभग २०० स्वयंसेवकहरू सम्मिलित गरिएको एक अध्ययनले बढ्दो उमेर र अनुहारको असमानता बीचको सम्बन्ध देखाएको छ। यो उमेर बढ्ने एक प्राकृतिक प्रक्रिया हो।
हड्डीहरू यौन परिपक्वतामा बढ्न रोकिए पनि, कार्टिलेज (उपास्थि) बढ्न रोकिँदैन। फलस्वरूप, व्यक्तिको कान र नाक बढ्दै जान्छ, जसले अनुहारमा परिवर्तन ल्याउँछ। अनुहारको नरम तन्तुहरू पनि खुकुलो हुन थाल्छन्।
- जीवनशैली छनोटहरू: केही जीवनशैली छनोटहरूले अनुहारको असमानतामा योगदान पुर्याउन सक्छन्। उदाहरणका लागि, धूम्रपानले अनुहारलाई विषाक्त पदार्थहरूको सम्पर्कमा ल्याउँछ र संवहनी समस्याहरू निम्त्याउन सक्छ।
पराबैंगनी (यूभी) किरणहरूमा अत्यधिक सम्पर्कले पनि अनुहारको असमानता निम्त्याउन सक्छ। घामको क्षति विरलै अनुहारमा एकनासले हुन्छ र यसले अनुहारको एक छेउलाई अर्को छेउभन्दा बढी असर गर्न सक्छ।
सन् २०१४ मा १४७ जुम्ल्याहा जोडीहरूमा गरिएको एक अध्ययनले सुत्ने बानी र धूम्रपान जस्ता कारकहरू अनुहारको असमानताको लागि महत्त्वपूर्ण जोखिम कारक रहेको सुझाव दिएको छ।
असमानतामा योगदान पुर्याउन सक्ने अन्य जीवनशैली कारकहरूमा निम्न समावेश छन्:
- पेटको बल सुत्ने वा अनुहार तकियामा थिचेर सुत्ने
- शरीरको मुद्रा खराब हुनु
- अनुहार हातमा टाँसेर आराम गर्ने बानी
- चोटपटक: बाल्यकालमा वा वयस्क अवस्थामा अनुहारमा लाग्ने चोटहरूले असमानता देखिन सक्छ।
नाक भाँच्चिनु, गहिरो चोट लाग्नु, वा सवारी दुर्घटनामा पर्नु जस्ता आघातले अनुहारमा क्षति पुर्याउन सक्छ।
- दन्त उपचार: दाँतको नक्कली भाग (डेन्चर) प्रयोग गर्नु वा दाँतमा भिनियर (पातलो आवरण) लगाउनुले अनुहारको आकृतिमा परिवर्तन ल्याउन सक्छ।
दाँत निकाल्नुले पनि अनुहारका मांसपेशीहरूको आकृतिमा परिवर्तन ल्याउन सक्छ। वास्तवमा, समान जुम्ल्याहाहरूमा गरिएको २०१४ को अध्ययन अनुसार, दाँत निकाल्नु अनुहारको असमानताको लागि एक महत्त्वपूर्ण जोखिम कारक हो।
- स्ट्रोक (मस्तिष्कघात): अनुहार खुइलिनु स्ट्रोकको संकेत हुन सक्छ, जुन एक चिकित्सकीय आपतकालिन अवस्था हो। मस्तिष्कमा रक्त प्रवाह कम हुँदा स्ट्रोक हुन सक्छ, र यसको कारण मानिसहरूमा अचानक अनुहारको असमानता विकास हुन सक्छ।
स्ट्रोकका अन्य लक्षणहरूमा निम्न समावेश हुन सक्छन्:
- बोल्न कठिनाइ हुनु
- अचानक गम्भीर टाउको दुखाइ हुनु
- हात वा खुट्टा सुन्निनु वा कमजोर हुनु
यदि कसैको मुस्कान अचानक असमान हुन्छ, वा अनुहारको एकातिर सुन्निने अनुभव हुन्छ भने, उनीहरूले तुरुन्तै चिकित्सकीय सहायता लिनुपर्छ।
- बेल्स पाल्सी: बेल्स पाल्सी अनुहारको स्नायुहरूको पक्षाघात (लकवा) हो, जसले सामान्यतया अनुहारको एक छेउ खुइलिन्छ। यो असमानता अनुहारको एक छेउ कम वा नचल्न सक्ने कारणले हुन्छ।
यसको कारण हाल अज्ञात छ, तर यसको सम्बन्ध चोटपटक, स्नायु क्षति, वा भाइरल संक्रमणको जटिलतासँग हुन सक्छ।
यो कति सामान्य छ?
सन् २०२४ को एक क्रस-सेक्सनल अध्ययनले पूर्ण सममित अनुहार दुर्लभ भएको वर्णन गरेको छ। वयस्कहरूको एक नमूनामा, लगभग २८.७% ले आफैंले अनुहारको असमानता देखेको बताए, जसमा धेरै मानिसहरूले दाँत र भौंको असमानता रिपोर्ट गरे। धेरैले असमानता देखे पनि, एक महत्त्वपूर्ण भाग यसबाट विचलित थिएनन्, र धारणाहरू व्यापक रूपमा भिन्न थिए।
जब अनुसन्धानकर्ताहरूले बिरामीहरूको रेडियोग्राफिक परीक्षण मूल्यांकन गरे, उनीहरूले प्रकोप ५०% भन्दा माथि पाए। यसले सुझाव दिन सक्छ कि असमानता मानिसहरूले सोचेभन्दा बढी सामान्य छ, र धेरै मानिसहरूलाई उनीहरूमा असमान विशेषता छ भन्ने महसुस पनि नहुन सक्छ।
उपचार
असमान अनुहारलाई सामान्यतया कुनै उपचार वा चिकित्सकीय हस्तक्षेपको आवश्यकता पर्दैन। यो विशेष गरी सत्य हो यदि असमानता आनुवंशिकी वा उमेर बढ्नुको कारणले हो। धेरै अवस्थामा, असमान विशेषताहरू एक विशिष्ट विशेषता वा अनुहारलाई अद्वितीय बनाउने तत्व पनि हुन सक्छन्।
यदि कसैले आफ्नो अनुहारको विशेषतासँग सम्बन्धित व्यक्तिगत कारणहरूले गर्दा कस्मेटिक प्रक्रियाहरू अपनाउन रोज्छ भने, उनीहरूले एक योग्य पेशेवरसँग विकल्पहरू छलफल गर्न सक्छन्।
- फिलर: इन्जेक्सन (सुई) मार्फत अनुहारमा फिलर राख्नाले तन्तुको असंतुलन वा मांसपेशी कमजोरीको कारणले हुने असमानतालाई मद्दत गर्न सक्छ। यद्यपि, तिनीहरूको प्रभाव स्थायी हुँदैन र अन्ततः हराउँदै जान्छ।
बोटोक्स एक लोकप्रिय गैर-सर्जिकल विकल्प हो। मानिसहरूले भौंहरू माथि उठाउन जुन समान नहुन सक्छन् वा अनुहारको एक छेउमा मात्र देखिने चाउरीपना रोक्नको लागि बोटोक्स इन्जेक्सन गराउँछन्। बोटोक्स क्लोस्ट्रिडियम बोटुलिनम नामक जीवाणुद्वारा उत्पादित विषाक्त पदार्थबाट बनेको मांसपेशी आराम गराउने औषधि हो। यसको प्रभाव सामान्यतया ३-४ महिनासम्म रहन्छ।
- फेसियल इम्प्लान्ट (अनुहार प्रत्यारोपण): यदि कसैको कंकाल संरचनाको कारण अनुहार असमान छ भने, फेसियल इम्प्लान्ट विचार गर्ने विकल्प हुन सक्छ।
शल्यचिकित्सकहरूले अनुहारमा सन्तुलनको आभास दिन इम्प्लान्ट प्रयोग गर्छन्। अमेरिकन सोसाइटी अफ प्लास्टिक सर्जन्सका अनुसार, शल्यचिकित्सकहरूले गाला, चिउँडो र बङ्गारा सुधार गर्न यो प्रक्रिया गर्छन्।
फेसियल इम्प्लान्ट स्थायी हुने उद्देश्यले राखिन्छ र सामान्यतया यसमा समावेश हुन्छ:
- सिलिकन
- जेल
- प्लास्टिक
- धातु
- प्रोटिन
- राइनोप्लास्टी (नाकको शल्यक्रिया): नाक पुन: आकार दिने, वा “नाकको शल्यक्रिया” को रूपमा पनि चिनिने, एक सुधारात्मक राइनोप्लास्टीले नाकलाई सममित आकार दिन सक्छ। शल्यचिकित्सकहरूले सामान्यतया निम्न कार्यहरू मध्ये एक गर्न यो प्रक्रिया गर्छन्:
- व्यक्तिलाई सास फेर्न मद्दत गर्नु
- भाँच्चिएर ठीकसँग नजोडिएको नाक सच्याउनु
- व्यक्तिलाई आफ्नो नाकको आकार मन नपरेमा त्यसको स्वरूप परिवर्तन गर्नु
राइनोप्लास्टीको परिणाम सामान्यतया स्थायी हुन्छ। यद्यपि, केही चिकित्सकहरूले समयसँगै नाकले केही हदसम्म आफ्नो पुरानो आकार फिर्ता पाउन सक्ने सुझाव दिन सक्छन्।
घरेलु उपचार
असमान अनुहार हुनु एक सामान्य घटना हो र प्रायः यसले कुनै अन्तर्निहित स्वास्थ्य समस्या संकेत गर्दैन। यद्यपि, केही मानिसहरूको लागि, असमान विशेषताहरूले आत्मविश्वासको कमी वा कम आत्म-सम्मान निम्त्याउन सक्छ।
हल्का असमान विशेषता भएका मानिसहरूले आफ्नो अनुहारलाई अझ सममित रूप दिन घरेलु उपचार प्रयोग गर्न सक्षम हुन सक्छन्। केही विकल्पहरू यस प्रकार छन्:
- मेकअप: जो मेकअप प्रविधिहरू प्रयोग गर्न चाहन्छन्, उनीहरूका लागि कन्टुरिङ र हाइलाइटिङलाई दृश्य सन्तुलन खेल्न सिर्जनात्मक उपकरणको रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ।
केही कपाल संवारका प्रविधिहरूले पनि अनुहारबाट ध्यान हटाउन मद्दत गर्न सक्छन्।
- आँखाको पलकको टेप: असमान आँखाको पलक हुनु एक सामान्य घटना हो। खुइलिएको आँखाको पलकमा आँखाको पलकको टेप वा ग्लु प्रयोग गर्नाले छाला माथि उठाउन र सममितिको आभास दिन मद्दत गर्न सक्छ।
के अनुहारको व्यायामले मद्दत गर्न सक्छ?
केहीले अनलाइनमा भएको प्रमाणले दाबी गर्न सक्छन् कि केही अनुहार व्यायामहरूले अनुहारलाई युवा र अझ सममित देखिन मद्दत गर्न सक्छ। यद्यपि, यो मामला हो भनेर प्रमाणित गर्ने कुनै नैदानिक अनुसन्धान छैन।
यी व्यायामहरू पछाडिको सोच यो हो कि तिनीहरूले मांसपेशी कमजोरी वा असमान मांसपेशी तनावको कारणले हुने अनुहारको असमानतामा मद्दत गर्न सक्छन्।
सारांश
असमान अनुहार हुनु सामान्य र साधारण कुरा हो। प्रायः यो आनुवंशिकी, उमेर बढ्नु, वा जीवनशैली बानीहरूको परिणाम हो।
अनुहारको असमानता एक सामान्य मानवीय भिन्नता हो, र धेरै मानिसहरू यसलाई आफूलाई विशेष बनाउने भागको रूपमा लिन्छन्।
कतिपय अवस्थामा, कुनै अन्तर्निहित चिकित्सा अवस्थाले अनुहारको असमानता निम्त्याउन सक्छ। त्यो अवस्थाको उपचार गर्दा असमानताको उपस्थिति कम गर्न मद्दत मिल्न सक्छ।
यदि असमानता अचानक देखा पर्यो वा असुविधा वा स्वास्थ्य समस्या निम्त्याइरहेको छ भने, चिकित्सकीय सहायता लिनु राम्रो विचार हुन सक्छ। आफ्नो उपस्थितिको बारेमा चिन्तित जो कोहीले पनि चाहेमा आफ्नो डाक्टरसँग कुरा गर्न सक्छन्।
मानिसहरूको आफ्नो अनुहारको विशेषताहरू बारे फरक-फरक भावना हुन्छन्। कसै-कसैले व्यक्तिगत रूपमा रुचाएमा कस्मेटिक विकल्प वा घरेलु प्रविधिहरू खोज्न सक्छन्, जबकि अरू आफ्नो प्राकृतिक असमानतालाई अँगाल्न सहज महसुस गर्छन्।
– मेरिना गुरुङ