पोलेको (Burn) आधारभूत हेरचाह
पोलेको घाउको परिचय
पोलेको घाउ छाला वा अन्य तन्तुहरूमा तातो, रसायन, घर्षण, बिजुली, वा विकिरणको कारणले हुने क्षति हो । यो क्षति सामान्यतया शरीरको सुरक्षात्मक तहको रूपमा कार्य गर्ने छालाको क्षमतालाई असर गछ ।
पोलेको घाउका कारणहरु
पोलेको घाउका धेरै कारणहरू छन्, जसमध्ये
केही सामान्य कारणहरू निम्न छन्ः
तातोः आगो, तातो तरल पदाथ (पानी, तेल), तातो वस्तुहरू रसायनः एसिड, क्षार, डिटर्जेन्ट
घर्षणः छाला खरोंच हुनु
बिजुलीः करेन्ट लाग्नु
विकिरणः सूयको किरण, एक्स–रे, विकिरण थेरापी
पोलेको घाउका प्रकार र डिग्री
पोलेको घाउलाई यसको गम्भीरताको आधारमा वर्गीकृत गरिन्छ । यसलाई तीन डिग्रीमा विभाजन
गरिएको छः
१ पहिलो डिग्रीः छालाको बाहिरी तह मात्र प्रभावित हुन्छ । छाला रातो हुन्छ, दुख्छ, तर फोकाहरू हुँदैनन् ।
२ दोस्रो डिग्रीः छालाको बाहिरी र भित्री दुवै तह प्रभावित हुन्छन् । छाला रातो हुन्छ, दुख्छ र
फोकाहरू आउँछन् ।
३ तेस्रो डिग्रीः छालाको सबै तहहरू प्रभावित हुन्छन् र तन्तुहरू पनि क्षति हुन सक्छन् । छाला सेतो वा कालो देखिन्छ, र यो कम पीडादायी हुन सक्छ किनकि नसाहरू क्षतिग्रस्त हुन्छन् ।
लक्षणहरु र गम्भीरता कसरी पहिचान गर्ने
पोलेको घाउको गम्भीरता पहिचान गर्न निम्न
कुराहरूमा ध्यान दिनुहोस्ः
पहिलो डिग्रीः रातो छाला, हल्का दुखाइ
दोस्रो डिग्रीः फोकाहरू, धेरै दुखाइ, छाला चम्किलो देखिनु
तेस्रो डिग्रीः छाला सेतो वा कालो हुनु, छाला सुन्निनु, कम दुखाइ (नसा क्षतिको कारणले)
विभिन्न प्रकारका पोलेको घाउको लागि प्राथमिक उपचार
पहिलो डिग्री
- चिसो पानी
- सफा कपडा
- दुखाइ कम गर्ने औषधि
१. चिसो पानीः पोलेको भागलाई १०–२० मिनेटसम्म चिसो पानीमा डुबाउनुहोस् ।
२. सफा कपडाः सफा कपडाले छोप्नुहोस् ।
३. दुखाइ कम गर्ने औषधिः आवश्यक भएमा दुखाइ कम गर्ने औषधि लिनुहोस् ।
दोस्रो डिग्री
- चिसो पानी
- सफा कपड
- एन्टिबायोटिक क्रिम
- ब्यान्डेज
१. चिसो पानीः पोलेको भागलाई चिसो पानीमा डुबाउनुहोस् ।
२. सफा कपडाः सफा कपडाले छोप्नुहोस् ।
३. एन्टिबायोटिक क्रिमः एन्टिबायोटिक क्रिम लगाउनुहोस् ।
४. ब्यान्डेजः ब्यान्डेजले छोप्नुहोस्, तर धेरै टाइट नगनु होस् ।
तेस्रो डिग्री
- तत्काल अस्पताल
- सफा कपडा
- एम्बुलेन्स
१. तत्काल अस्पतालः तुरुन्तै अस्पताल लैजानुहोस् ।
२. सफा कपडाः सफा कपडाले छोप्नुहोस् ।
३. एम्बुलेन्सः एम्बुलेन्स बोलाउनुहोस् ।
के गर्नु हुँदैन
- फोकाहरूलाई फुट्ने नदिनुहोस् ।
- बर्पm प्रयोग नगनुहोस् ।
- घिउ वा तेल नलगाउनुहोस् ।
- घाउमा सीधा टाँसिने कपडा प्रयोग नगर्नुहोस् ।
घर हेरचाह सुझावहरु
- घाउलाई सफा र सुख्खा राख्नुहोस् ।
- नियमित रूपमा ब्यान्डेज परिवर्तन गर्नुहोस् ।
- एन्टिबायोटिक क्रिम लगाउनुहोस् ।
- धेरै पानी पिउनुहोस् ।
कहिले डाक्टरलाई भेट्ने
- तेस्रो डिग्री पोलेको घाउ भएमा ।
- घाउ ठूलो भएमा ।
- संक्रमणको लक्षण देखिएमा
(जस्तैः रातोपन, सुजन, पीप आउनु) ।
- दुखाइ कम नभएमा ।
सम्भावित जटिलताहरु
- संक्रमण
- ठूलो दाग
- जोर्नी समस्या
बच्ने उपायहरु
- तातो वस्तुहरूबाट टाढा रहनुहोस् ।
- रसायनहरू सुरक्षित रूपमा भण्डारण गर्नुहोस् ।
- खाना पकाउँदा सावधानी अपनाउनुहोस् ।
- धूपबाट बच्नुहोस् ।
पुनर्लाभको लागि सल्लाह
- पर्याप्त आराम गर्नुहोस् ।
- सन्तुलित भोजन खानुहोस् ।
- नियमित रूपमा व्यायाम गर्नुहोस् ।
- डाक्टरको सल्लाह पालन गर्नुहोस् ।
निष्कष
यो लेखले पोलेको घाउको हेरचाहको बारेमा आधारभूत जानकारी प्रदान गर्दछ । उचित हेरचाह र सावधानी अपनाएर, पोलेको घाउबाट छिट्टै निको हुन सकिन्छ । कुनै पनि स्वास्थ्य समस्या भएमा तुरुन्तै चिकित्सकको सल्लाह लिनुहोस् ।
–डा. बोनिता एस. प्रधान
सह-संपादक, स्वास्थ्य हेल्थ रिडर
