🧠 मस्तिष्कको दृष्टिकोणमा किशोरावस्थाको विस्तार: ३२ वर्षसम्म

यो पनि:

क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयका शोधकर्ताहरूले ४,२१६ व्यक्तिको मस्तिष्क स्क्यानको विस्तृत विश्लेषण गरेर एउटा महत्त्वपूर्ण निष्कर्ष निकालेका छन्। यस विश्लेषणअनुसार, किशोरावस्थाबाट वयस्कतामा हुने संक्रमण २० को सुरुवाती दशकमा समाप्त हुँदैन, बरु यो ३२ वर्षको उमेरसम्म जारी रहन्छ।

मुख्य खोजहरू

* मस्तिष्कको विकास चक्र: शोधकर्ताहरूले सम्पूर्ण जीवनकालमा मस्तिष्कको विकासका चार प्रमुख मोडेलहरू वा “टर्निङ प्वाइन्टहरू” पत्ता लगाएका छन्: ९, ३२, ६६, र ८३ वर्षको उमेरमा। यसले विभिन्न मस्तिष्क क्षेत्रहरूले कसरी प्रभावकारी रूपमा सञ्चार गर्छन् र पुनर्गठन हुन्छन् भन्ने देखाउँछ।

* लचकताको शिखर (Peak Plasticity): नेचर कम्युनिकेसन्स जर्नलमा प्रकाशित अध्ययनले ३२ वर्षको उमेरसम्म मस्तिष्क आफ्नो सबैभन्दा लचिलो (flexible) र कुशल चरण मा सञ्चालन हुने देखाएको छ। यस अवधिमा, मस्तिष्कले सजिलैसँग नयाँ स्नायु सम्बन्धहरू (neural connections) बनाउँछ।

* मानसिक स्वास्थ्यको जोखिम: यही अवधि हो जब मानसिक विकारहरू (mental disorders) सबैभन्दा बढी देखापर्ने सम्भावना हुन्छ।

न्यूरोसर्जन एन्जेला बोहननको भनाइ:

“सबै उमेर समूहमा जटिल मस्तिष्क शल्यचिकित्सा गर्ने मेरो अनुभवमा, यस शोधले हामीले क्लिनिकल रूपमा अवलोकन गरेको कुराको वैज्ञानिक प्रमाणीकरण प्रदान गर्छ। ३२ वर्षको उमेर वरिपरिका शल्यचिकित्सा रोगीहरूमा मैले उत्कृष्ट उपचार प्रक्रिया देखेको छु जसले सहज रूपमा स्वास्थ्यलाभ गर्छन।”

३२ वर्षपछि आउने परिवर्तन

३२ वर्षको उमेरपछि, मस्तिष्कको कार्यशैलीमा महत्त्वपूर्ण परिवर्तन आउँछ:

* सञ्चारको कार्यक्षमतामा ह्रास: मस्तिष्कका क्षेत्रहरू बीचको द्रुत सञ्चारको कार्यक्षमता घट्न थाल्छ।

* एकीकरणबाट विशिष्टता: मस्तिष्कले अत्यन्त एकीकृत नेटवर्कको रूपमा सञ्चालन हुने सट्टा, विशिष्ट कार्यहरू सम्हाल्ने विशेषीकृत मोड्युलहरू (modules) मा संगठित हुन थाल्छ।

* स्थिरताका लागि गति त्याग: यो प्रक्रियाले स्थिरता (stability) का लागि सञ्चारको गति (speed) लाई त्याग्छ।

परिपक्व बुद्धिको विकास

यद्यपि २५ वर्षको मस्तिष्क नयाँ सम्बन्धहरू बनाउनमा उत्कृष्ट हुन्छ (अर्थात्, उच्च प्लास्टिसिटी हुन्छ), परिपक्व र क्रिस्टलीकृत बुद्धि (Crystallized Intelligence) जसले तपाईंलाई संसारलाई बुझ्न र जटिल ज्ञान प्रयोग गर्न मद्दत गर्छ, वयस्कताको पछिल्लो चरणहरूमा पनि निरन्तर राम्रो रूपमा सुधार हुँदै जान्छ।