अल्जाइमरको जोखिम कम गर्न सक्छ पढाइ, लेखाइ र नयाँ भाषा सिकाइ
जीवनभर पढ्ने, लेख्ने र नयाँ भाषा सिक्ने जस्ता बौद्धिक क्रियाकलापमा सक्रिय रहँदा अल्जाइमरको जोखिम उल्लेखनीय रूपमा न्यून हुने देखिएको छ। हाल विश्वभर करिब ३ करोड २० लाख मानिस यस रोगसँग बाँचिरहेका छन्।
विभिन्न अध्ययनहरूले स्वस्थ जीवनशैली र मस्तिष्कको सक्रियताले वृद्धवृद्धामा अल्जाइमरको जोखिम कम गर्न सक्ने देखाएको छ। ‘न्यूरोलोजी’ (Neurology) जर्नलमा प्रकाशित एउटा नयाँ अनुसन्धानले यस तथ्यलाई थप पुष्टि गरेको छ। अध्ययनअनुसार, जीवनभर बौद्धिक कार्यमा संलग्न व्यक्तिहरूमा अल्जाइमरको जोखिम कम हुनुका साथै संज्ञानात्मक क्षमता (सोच्ने शक्ति) मा हुने ह्रास पनि ढिलो हुन्छ।
अध्ययनको विधि र सहभागीहरू
अनुसन्धानकर्ताहरूले औसत ८० वर्ष उमेरका करिब २,००० व्यक्तिहरूलाई यस अध्ययनमा सहभागी गराएका थिए। अध्ययनको सुरुवातमा उनीहरूमा डिमेन्सियाको कुनै लक्षण देखिएको थिएन। सहभागीहरूसँग उनीहरूको जीवनका विभिन्न कालखण्ड—१८ वर्षअघि, ४० वर्षको उमेर र ८० वर्षको उमेर वरपर—गरिएका बौद्धिक क्रियाकलापहरूबारे जानकारी लिइएको थियो।
बौद्धिक गतिविधि के–के हुन्?
अध्ययनले मुख्यगरी निम्न गतिविधिहरूलाई समेटेको थियो:
- पुस्तक, पत्रपत्रिका तथा साहित्य पढ्ने बानी
- विदेशी भाषा सिक्ने
- नियमित लेखन कार्य
- पजल, बोर्ड गेमजस्ता खेलहरू खेल्ने
- संग्रहालय, पुस्तकालय तथा सांस्कृतिक स्थलहरूको भ्रमण गर्ने
विज्ञको राय
न्यूरोसाइकोलोजिस्ट अनुसार, जीवनशैलीमा गरिने यस्ता परिवर्तनहरूले बानीको रूप लिने भएकाले बुढ्यौलीमा मानसिक स्वास्थ्य जोगाउन व्यावहारिक मद्दत पुर्याउँछन्।
“बुढ्यौलीमा हुने मानसिक ह्रास सबैभन्दा डरलाग्दो पक्ष हो। जीवनभरको बौद्धिक संलग्नताले मस्तिष्कमा लचिलोपन (resilience) पैदा गर्छ र अल्जाइमरको जोखिमलाई कम गर्न सहयोग पुर्याउँछ।”
अध्ययनको निष्कर्ष
अनुसन्धानकर्ताहरूले सहभागीहरूलाई औसत ८ वर्षसम्म अध्ययन गरेका थिए। यस अवधिमा निम्न निष्कर्ष निकालिएको छ:
- जीवनभर बौद्धिक रूपमा सक्रिय रहने व्यक्तिहरूमा अल्जाइमर हुने जोखिम कम पाइयो।
- यस्ता गतिविधिमा संलग्न व्यक्तिहरूमा सोच्ने शक्ति घट्ने प्रक्रिया पनि अपेक्षाकृत ढिलो भयो।
यसले जीवनका हरेक चरणमा सिकाइ र मानसिक सक्रियताले मस्तिष्कको दीर्घकालीन स्वास्थ्यमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने पुष्टि गरेको छ।
– सुमी पासा:
